Türbin yatakları Recondation (reconditioning) sürecinde en net “gerçek”, temas izinde saklanır. Çünkü bearing contact pattern, yağ filminin (oil film) nerede zayıfladığını doğrudan gösterir. Ayrıca tek bir parlama, tek bir çizgi veya tek bir mavi ısı izi, yük dağılımını ele verir. Bununla birlikte ekip, bu izi yanlış okursa yanlış yere müdahale eder. Öte yandan doğru okuma, yağ filmi kopmasını (oil film breakdown) erken yakalar. Bu nedenle temas izini bir “leke” gibi görme; aksine iz, bir arıza haritası taşır. Sonuç olarak doğru yorum, türbinin titreşimini düşürür ve yatak sıcaklığını stabilize eder.
Motech Grup, türbin yatakları Recondation işlerinde iz okumasını ölçüm setiyle birleştirir. Böylece ekip sadece gözle değil veriyle konuşur. Ayrıca ekip, pürüzlülük (surface roughness), clearance, alignment ve yağ koşulunu aynı tabloda değerlendirir. Bununla birlikte tek bir parametreye takılıp kalmaz. Öte yandan sahada hızlı karar gerektiğinde bu yaklaşım zaman kazandırır. Bu içerik, temas izini nasıl sınıflandıracağını ve ilk risk sinyallerini nasıl yakalayacağını adım adım anlatır.
Temas izi neden “erken uyarı” verir?
Temas izi, yükün yatağa nasıl dağıldığını görünür kılar. Bu nedenle ekip, yatak üzerinde “yük haritası” okur. Ayrıca iz, yağ filminin taşıma kapasitesini de anlatır. Bununla birlikte iz, tek bir sebep söylemez; iz, birden fazla ihtimali işaret eder. Öte yandan ekip, iz tipini doğru sınıflandırırsa kök nedene hızla gider. Bu yüzden iz okumasında ilk hedef, izi “konum + şekil + yoğunluk” olarak tarif etmektir. Sonuç olarak ekip, recondation sonrası aynı hatayı tekrarlamaz ve yatak ömrünü uzatır.
Buna ek olarak temas izi, arızadan önce çıkar. Çünkü yağ filmi zayıfladığında yüzey mikro temas üretir. Ayrıca bu mikro temas, sıcaklığı artırır ve rengi değiştirir. Bununla birlikte operatör, bu değişimi geç fark edebilir. Öte yandan ekip, iz okumasını ölçümle desteklerse erken yakalar. Bu nedenle Motech Grup, iz okumasını “raporlu kabul” adımı olarak görür. Sonuç olarak işletme, denizde veya santralde sürpriz duruş yaşamaz.
Recondation öncesi iz okuma: referans yüzey ve kayıt disiplini
İz okuması için ekip önce yüzeyi doğru hazırlar. Bu yüzden ekip, yüzeyi kontrollü temizler ve yağ kalıntısını azaltır. Ayrıca ekip, temizlikte tüy bırakmayan bez kullanır. Bununla birlikte ekip, yüzeyi zımpara ile rastgele parlatmaz. Öte yandan rastgele işlem, izi siler ve veriyi yok eder. Bu nedenle ekip, iz fotoğrafını söküm anında alır ve konumu işaretler. Sonuç olarak ekip, “önce–sonra” kıyasını net yapar ve karar hızını artırır.
Ardından ekip referansı tanımlar. Çünkü yanlış referans, iz yorumunu bozar. Ayrıca ekip, rotor yönünü ve yatak üst/alt kabuk farkını kayda alır. Bununla birlikte ekip, yağ giriş-çıkış yönünü de not eder. Öte yandan iz, çoğu zaman yağ girişine yakın farklı davranır. Bu nedenle ekip, kayıt formunda “devir, yük, yağ tipi, yağ sıcaklığı” gibi sahaya ait veriyi toplar. Sonuç olarak ekip, iz okumasını sadece yüzeyle sınırlamaz; sistemi birlikte değerlendirir.
5 tip temas izi ve yağ filmi kopmasıyla ilişkisi
İlk tip iz, tek taraflı parlama olarak görünür. Bu iz, yükün bir tarafa yığılmasını gösterir. Ayrıca bu tablo, alignment hatasını (misalignment) sık işaret eder. Bununla birlikte tek taraflı parlama, clearance darlığını da düşündürür. Öte yandan ekip, bu izi görürse yağ filmi kopmasına yaklaşır. İkinci tip iz, merkezden kaçan bant şeklinde çıkar. Bu durumda ekip, yatak oturmasını ve housing geometry’yi kontrol eder. Üçüncü tip iz, lokal çizik kümeleri olarak görünür. Bu iz, partikül kontaminasyonunu ve filtrasyon sorununu işaret eder. Sonuç olarak ekip, iz tipini doğru sınıflandırınca doğru kontrol adımını seçer.
Dördüncü tip iz, mavi ısı izi (blue heat mark) olarak belirir. Bu iz, sürtünmenin arttığını ve yağ filminin zayıfladığını söyler. Ayrıca bu durum, yağ viskozitesinin (viscosity) yük altında yetersiz kaldığını gösterebilir. Bununla birlikte ekip, yağ sıcaklığını da mutlaka kontrol eder. Beşinci tip iz, yamuk temas adası gibi düzensiz bir leke üretir. Bu iz, rotor runout veya yatak yüzey geometrisi hatasını işaret eder. Öte yandan ekip, bu durumda “sadece recondation” ile yetinmez; rotor taşlama veya hizalama adımı da planlar. Sonuç olarak iz, yağ filmi kopmasını erken yakalatır.
Ölçümle doğrulama: clearance, pürüzlülük ve alignment kontrolü
Ekip iz okumasını ölçümle doğrulayınca hatayı netleştirir. Bu nedenle ekip, bearing clearance değerini (radial clearance) hedef aralıkla kıyaslar. Ayrıca ekip, ovalite ve konikliği (taper) kontrol eder. Bununla birlikte ekip, tek bir noktadan ölçüm almaz; çoklu nokta ile kıyas kurar. Öte yandan çoklu nokta, yükün neden kaydığını açık eder. Bu yüzden ekip, ölçüm sonuçlarını rapora yazar ve iz fotoğrafıyla eşleştirir. Sonuç olarak ekip, “iz var ama neden var?” sorusuna sayısal cevap verir.
Pürüzlülük (Ra/Rz) ve yüzey dalgası da iz davranışını değiştirir. Bu nedenle ekip, yüzeyi hedef pürüzlülük bandında tutar. Ayrıca ekip, keskin geçiş bırakmaz ve yağ filmine yol açar. Bununla birlikte ekip, hizalama kontrolünü (alignment) de programa alır. Öte yandan hat hizası bozulunca iz tekrar tek tarafa kayar. Bu yüzden ekip, Lazer Optik Line Kontrolü ile hattı doğrular.
İlk 24 saat izleme: sıcaklık, titreşim ve trend planı
Recondation sonrası ilk 0–6 saat, riskin en hızlı göründüğü dönemdir. Bu nedenle ekip, yatak sıcaklığını trendle izler. Ayrıca ekip, yağ basıncı ve yağ sıcaklığını aynı anda kaydeder. Bununla birlikte ekip, titreşim değerini (vibration) de kayıt altına alır. Öte yandan tek bir yatakta hızlı yükseliş görürsen erken aksiyon al. Bu yüzden ekip, yük adımlarını kademeli uygular ve her kademede stabilizasyon bekler. Sonuç olarak ekip, yağ filmi kopması başlamadan önce sinyali yakalar.
6–24 saat aralığında ekip, “stabil kalma” davranışını arar. Çünkü doğru recondation, sıcaklık farkını düşürür ve titreşimi sakinleştirir. Ayrıca ekip, filtre diferans basıncını ve partikül riskini kontrol eder. Bununla birlikte ekip, gerektiğinde kısa bir endoskopi ile yüzeyi tekrar gözler. Öte yandan trend kötüleşirse ekip, alignment kontrolünü tekrarlar ve yağ devresini inceler. Bu nedenle Motech Grup, devreye alma kontrol listesini raporla sunar ve kabul kriterini net yazar. Sonuç olarak işletme, denizde arıza riskini düşürür.
Sıkça Sorulan Sorular
1) Temas izi tek başına karar verdirir mi?
Hayır, ekip temas izini tek başına “hüküm” gibi kullanmaz. Ekip izi clearance, pürüzlülük ve alignment ölçümleriyle birlikte okur. Ayrıca ekip sıcaklık ve titreşim trendini aynı tabloda izler. Böylece ekip, yağ filmi kopmasının kök nedenini netleştirir.
2) Tek taraflı parlama neyi gösterir?
Tek taraflı parlama çoğu zaman yükün tek tarafa yığıldığını gösterir. Ekip önce misalignment ve yatak oturma yüzeyini kontrol eder. Ayrıca ekip radial clearance değerini hedef aralıkla kıyaslar. Böylece ekip, yağ filmini zayıflatan yönü hızlı yakalar.
3) Mavi ısı izi çıktığında ilk adım ne olmalı?
Ekip önce yükü düşürür ve sıcaklık trendini stabilize eder. Ardından ekip yağ basıncı, yağ sıcaklığı ve viskozite verisini kontrol eder. Ayrıca ekip filtrasyon ve yağ devresi akışını doğrular. Böylece ekip, sürtünme artışını büyümeden keser.
4) Partikül çizikleri nasıl azalır?
Ekip önce filtrasyon seviyesini güçlendirir ve diferans basınç trendini izler. Ayrıca ekip montaj ve temizlik prosedürünü sıkı uygular, açıkta talaş bırakmaz. Bununla birlikte ekip yağ numunesi analiziyle kontaminasyon kaynağını bulur. Böylece ekip, çizik riskini kökten düşürür.
5) Recondation sonrası ilk 24 saatte en kritik veri ne?
Ekip yatak sıcaklığı trendini, titreşim değerini ve yağ basıncını birlikte izler. Ayrıca ekip silindir/yataklar arası sıcaklık farkını kıyaslar. Bununla birlikte ekip filtre diferans basıncını da takip eder. Böylece ekip, yağ filmi kopma riskini erken yakalar.
6) Hangi durumda rotor tarafına bakmalıyım?
Ekip yamuk temas adası, tekrarlayan tek taraflı parlama veya hızlanan titreşim görürse rotor tarafını inceler. Ayrıca ekip runout ölçümünü alır ve değerleri trendle kıyaslar. Bununla birlikte ekip, rotor yüzeyi ve denge durumunu da kontrol eder. Böylece ekip, yatak sorununu rotor kaynaklıysa doğru yerde çözer.
Türbin yataklarında Recondation, tek taraflı parlama, mavi ısı izi veya hızlanan titreşim görüyorsan yağ filmi kopmasını bekleme. Motech Grup ile Türbin Yatakları Recondation sürecini sahada iz okuma + ölçüm + trend planı ile güvenceye al. Teklif ve keşif için hemen İletişime geç.
